Zapraszamy codziennie w godzinach 10-18

Motyle jako owady – charakterystyka i klasyfikacja

„Czy motyl jest owadem?”, „czy motyl to zwierzę?” – tego rodzaju pytania zadają nie tylko dzieci w wieku przedszkolnym, ale i setki dorosłych Internautów, którzy pragną zgłębić swoją wiedzę o tych kolorowych stworzeniach. W zasadzie trudno się temu dziwić, ponieważ na biologii w szkole poświęcono motylom raczej niewiele czasu. Z dzisiejszego wpisu dowiesz się, jak klasyfikowane są motyle w świecie fauny. Zapraszamy do lektury!

Czy motyl to owad? Wyjaśnienie klasyfikacji

Motyle są klasyfikowane w królestwie zwierząt jako owady należące do rzędu Lepidoptera. W ramach tego rzędu są dalej dzielone na różne rodziny, takie jak modraszkowate, rusałkowate czy mrocznicowate, w zależności od cech morfologicznych i genetycznych, którymi się charakteryzują. Zoolodzy analizują budowę anatomiczną motyli, ich cykl życiowy, zachowanie oraz profil genetyczny, aby dokładnie sklasyfikować każdego odkrytego przedstawiciela ze świata motyli.

Klasyfikacja zwierząt pozwala nam na uporządkowanie wiedzy na temat różnorodności życia na Ziemi. Dzięki niej można lepiej zrozumieć związki pokrewieństwa między różnymi gatunkami i grupami, co ułatwia badania naukowe. Poprzez klasyfikację naukowcy mogą także śledzić ewolucję różnych grup organizmów na przestrzeni wieków. Pomaga ona również w identyfikacji gatunków zagrożonych wyginięciem oraz określeniu obszarów o wysokim znaczeniu dla ochrony przyrody. Ponadto klasyfikacja motyli umożliwia naukowcom, edukatorom i entuzjastom przyrody skuteczne komunikowanie się na temat ich różnorodności. Prześledźmy naukową klasyfikację dla rusałki pawik:

  • królestwo – zwierzęta,
  • typ – stawonogi,
  • klasa – owady,
  • rząd – motyle (lepidoptera),
  • rodzina – rusałkowate,
  • gatunek – rusałka pawik (Aglais io).

Podsumowując – „co to jest motyl?” Motyl to owad, który należy do królestwa zwierząt.

Jakie cechy wyróżniają motyle spośród innych owadów?

Cechą charakterystyczną motyli są dwie pary skrzydeł, których rozpiętość, kształt i ubarwienie różnią się w zależności od konkretnej rodziny i konkretnego gatunku tychże owadów. Ciało motyli jest raczej smukłe, a głowa wyposażona jest w długie czułki i aparat gębowy typu ssącego, który umożliwia pobieranie nektaru z kwiatów, soków owocowych oraz soków ze zranionych drzew. Motyle mają też trzy pary odnóży, które są pokryte maleńkimi włoskami, na których znajdują się receptory, które umożliwiają tym owadom odbieranie bodźców chemicznych.

Kolejną ważną rzeczą, która wyróżnia motyle na tle większości innych owadów, jest ich cykl rozwojowy. Motyle przechodzą przeobrażenie zupełne, co oznacza, że najpierw z jaja wykluwa się larwa, która po kilkukrotnym linieniu zmienia się w poczwarkę. Poczwarka zaś przeobraża się w postać imago, czyli dorosłego osobnika. W przeciwieństwie do większości insektów motyle są aktywne za dnia (mamy tu na myśli motyle dzienne) i uwielbiają słoneczną pogodę. Chrabąszcze, ważki, żuki preferują raczej wieczorowe pory i unikają miejsc o dużym nasłonecznieniu.

Czy motyle jako owady stanowią pożywienie dla innych insektów?

Dorosłe osobniki mogą padać ofiarą ważek, pająków i niektórych drapieżnych chrząszczy, natomiast największe zagrożenie dla motyli stanowią płazy, gady i ptaki. Istnieją pewne przypadki, w których motyle korzystają z relacji mutualistycznych z innymi organizmami. Na przykład niektóre gatunki mrówek mogą żyć w symbiozie z gąsienicami motyli, chroniąc je przed drapieżnikami w zamian za wydzielinę zawierającą substancje odżywcze. Najczęściej zdarza się jednak, że motyle muszą konkurować z innymi owadami o dostęp do pokarmu roślinnego, co wpływa na dynamikę populacji każdej z tych grup.

Czy motyle jako owady słyszą dźwięki?

Kiedy patrzymy na tak proste organizmy, jakimi są owady, automatycznie odmawiamy im zmysłów, którymi sami posługujemy się na co dzień. Takie myślenie jest oczywiście błędne, ponieważ owady, a w tym i motyle, wykształciły różnorodne umiejętności adaptacyjne, które pozwalają im efektywnie funkcjonować w swoim środowisku. Najnowsze badania naukowe wskazują jasno, że najlepiej słyszącym stworzeniem na świecie jest właśnie…motyl, a dokładniej – barciak większy, który występuje także na terenie Polski. Motyle mają zdolność rejestrowania dźwięków o częstotliwości do 300 kHz (ludzie słyszą dźwięki tylko do 20 kHz). Ich doskonały słuch może być związany z ewolucyjną adaptacją mającą na celu unikanie drapieżników, w tym nietoperzy, które emitują sygnały echolokacyjne w zakresie od 11 do 212 kHz. Dzięki temu motyle mają lepsze szanse na przeżycie, gdyż mogą w porę zareagować na nadchodzące niebezpieczeństwo.

Czy motyle jak inne owady tworzą kokony dla swoich jaj?

Pająki i niektóre chrząszcze tworzą kokony, by ochronić swoje jaja i zapewnić im stabilne warunki do rozwoju. Czy w przypadku motyli jest tak samo? Nie, samice motyli składają jaja bezpośrednio na roślinach żywicielskich, natomiast gąsienice niektórych gatunków motyli potrafią tworzyć kokony, które służą im jako schronienie (np. w zimie) lub miejsce przepoczwarzenia.

Czy motyle są trujące jak niektóre owady?

Motyle nie są w stanie ugryźć ani ukłuć swojego naturalnego wroga, ale w drodze ewolucji wykształciły szereg zdolności adaptacyjnych, które pozwalają im się skutecznie bronić przed drapieżnikami. Najpopularniejszą metodą jest kamuflaż, mimikra i ubarwienie ostrzegawcze, ale niektóre gatunki motyli zabezpieczają się przed drapieżnikami poprzez absorpcję toksycznych substancji z roślin żywicielskich, którymi żywią się gąsienice. Substancje te mogą być przechowywane w ciele motyli przez całe ich życie – od stadium larwalnego, po postać imago. Dzięki temu motyle stają się niejadalne dla ptaków i innych owadożerców, które unikają spożywania ich z powodu trujących właściwości. Przykładem trujących motyli są np. przedstawiciele rodziny Heliconiinae.